Có một ngày, người con đứng bên nồi bánh và nói với mẹ:
“Mẹ dạy con tráng bánh nhé!”
Chỉ một câu nói giản dị thôi, mà có lẽ người mẹ đã chờ đợi từ rất lâu.
Bởi với những gia đình gắn bó cùng nghề bánh cuốn Thanh Trì, điều đáng quý không chỉ là hôm nay bán được bao nhiêu bánh, mà còn là ngày mai, liệu có ai tiếp tục giữ nghề?
Ngày nhỏ chỉ mong đi xa
Thuở bé, tôi từng nghĩ nghề làm bánh của cha mẹ thật vất vả.
Những chậu gạo ngâm, những lần xay bột, chiếc nồi tráng bánh và đôi bàn tay cứ thoăn thoắt hết lá này đến lá khác.
Mẹ làm bánh, cha lo công việc trong nhà. Những lá bánh trắng ngà, mỏng mềm được xếp ngay ngắn trên lá chuối xanh.
Tôi lớn lên giữa hương gạo ấy mà chẳng mấy khi để ý.
Ngày ấy, tôi chỉ mong học thật giỏi, đi thật xa, có một công việc khác để cha mẹ không còn phải nhọc nhằn.
Mẹ nghe vậy chỉ cười.
Mẹ chưa bao giờ bắt tôi phải nối nghề.
Lớn lên mới hiểu điều cha mẹ muốn giữ
Rồi tôi trưởng thành.
Đi nhiều nơi, ăn nhiều món ngon, gặp những con người với những câu chuyện khác nhau.
Nhưng mỗi lần trở về Thanh Trì, nhìn mẹ ngồi bên nồi bánh, lòng tôi lại có một cảm giác rất khó gọi tên.
Tóc mẹ đã bạc.
Đôi tay ngày nào thoăn thoắt giờ cũng chậm hơn.
Vậy mà mỗi lần nhấc một lá bánh khỏi mặt vải, mẹ vẫn nhẹ nhàng như đang nâng niu một điều gì quý giá.
Tôi chợt hiểu, với mẹ, nghề bánh đâu chỉ là công việc kiếm sống.
Trong đó còn có lời dạy của ông bà, những năm tháng nuôi con khôn lớn và cả niềm tự hào về quê hương.
Mẹ không sợ con đi xa. Có lẽ mẹ chỉ buồn nếu một ngày, chẳng còn ai nhớ cách làm ra lá bánh quê mình.
Một lần cầm gáo bột, mới biết thương đôi tay mẹ
Tôi thử đứng bên nồi bánh.
Mẹ đưa cho tôi chiếc gáo, chỉ cách láng bột thật mỏng trên mặt vải.
Tưởng dễ, vậy mà lá bánh đầu tiên dày cộm.
Lá thứ hai lại rách.
Mẹ bật cười, nhẹ nhàng cầm tay tôi hướng dẫn.
“Con đừng vội, phải hiểu bột đã.”
Tôi nhìn mẹ.
Bao nhiêu năm qua, mẹ đã làm động tác ấy không biết bao nhiêu lần.
Một lá bánh cuốn Thanh Trì truyền thống không có nhân, mỏng mềm, thơm nhẹ hương gạo. Để làm được, người thợ phải chăm chút từ gạo tẻ cũ, cách xay và tẻ bột đến từng vòng tay tráng bánh.
Những điều tưởng rất nhỏ ấy, hóa ra không thể học hết trong một buổi sáng.
Tôi bỗng thấy thương mẹ hơn.
Và cũng thấy mình cần học nhiều hơn.
Ngày nay, công việc làm bánh đã có nhiều đổi thay.
Nồi điện, máy xay và những dụng cụ hiện đại giúp người làm bánh đỡ vất vả hơn trước.
Người trẻ còn có thể đưa bánh cuốn Thanh Trì đến với khách hàng qua website, mạng xã hội và dịch vụ giao hàng.
Tôi nghĩ, nếu ông bà nhìn thấy nghề bánh hôm nay, có lẽ cũng sẽ vui khi con cháu biết làm cho công việc nhẹ nhàng hơn.
Bởi điều cần giữ không phải là những đêm thức trắng hay sự nhọc nhằn của ngày cũ.
Điều cần giữ là hương vị thật, sự tử tế với từng lá bánh và lòng biết ơn những người đã truyền nghề.
Chỉ mong ngày mai vẫn còn hương bánh quê mình
Làng Thanh Trì rồi sẽ tiếp tục đổi thay.
Có những con đường mới, những ngôi nhà mới. Cũng có những người mang trong lòng nỗi lo phải rời xa mảnh đất gắn bó bao đời.
Tôi không biết tương lai quê hương sẽ mang dáng hình nào.
Nhưng tôi mong, dù ở đâu, những người con Thanh Trì vẫn còn muốn làm bánh.
Mong những đứa trẻ lớn lên vẫn biết lá bánh cuốn quê mình mỏng thế nào, vì sao bánh truyền thống không có nhân và vì sao ông bà từng nâng niu từng lớp bánh trên lá chuối.
Mong một ngày, khi mẹ đã già, tôi có thể đứng bên nồi bánh thay mẹ.
Để mẹ ngồi nghỉ, nhìn con cháu làm nghề và mỉm cười.
Hôm ấy, khi tôi tráng được lá bánh đầu tiên tương đối nguyên vẹn, mẹ nhìn rồi cười:
“Được rồi đấy, cứ học dần con ạ.”
Tôi cũng cười.
Lá bánh chưa thật đẹp, còn chỗ dày chỗ mỏng.
Nhưng trong lòng bỗng thấy ấm áp lạ thường.
Có lẽ, giữ nghề bắt đầu từ những điều nhỏ bé như thế.
Một người mẹ sẵn lòng dạy.
Một người con muốn học.
Và một lá bánh được nâng lên bằng tất cả sự yêu thương.
Mai này, dù đất làng có đổi thay, chỉ mong đôi tay con cháu vẫn còn biết tráng bánh cuốn Thanh Trì. Để hương bánh của ông bà không chỉ nằm trong ký ức, mà còn tiếp tục thơm trong những bữa sáng của mai sau.