Nếu một ngày làng mất đất, ai sẽ giữ lại nghề Bánh cuốn Thanh Trì?

Có những ngày, người ta bỗng thấy buồn trước một điều mà trước đây mình vẫn nghĩ là bình thường.

Một con đường làng.

Một bờ đất.

Một mái nhà cũ.

Một gian bếp đã ám khói qua bao năm tháng.

Hay đơn giản chỉ là mảnh đất nơi mình sinh ra và lớn lên.

Ngày còn nhỏ, chúng tôi đâu nghĩ rằng sẽ có một ngày phải đứng nhìn những mảnh đất thân quen ấy thay đổi.

Ngày còn nhỏ, đất chỉ là đất.

Nhưng càng lớn, chúng tôi càng hiểu:

Có những mảnh đất không chỉ nuôi sống con người. Nó còn nuôi dưỡng ký ức, nuôi dưỡng nghề và nuôi dưỡng cả một phần tâm hồn của làng.

Với quê tôi, đó còn là nơi gắn với nghề Bánh cuốn Thanh Trì.

Và hôm nay, khi làng đứng trước những thay đổi lớn để phục vụ cho một dự án phát triển, trong lòng nhiều người con của làng có một nỗi buồn rất khó nói.

Chúng tôi hiểu quê hương cần phát triển.

Nhưng chúng tôi cũng sợ.

Sợ rằng một ngày nào đó, chúng tôi còn nhớ tên làng, nhưng không còn nhận ra làng.

Có những mảnh đất đi theo chúng ta cả một đời

Tôi không biết phải gọi cảm giác này là gì.

Buồn?

Tiếc?

Hay là một chút hụt hẫng khi nhìn nơi mình từng thuộc về dần thay đổi?

Bởi với người ngoài, một mảnh đất có thể được đo bằng mét vuông.

Nhưng với người làng, nó được đo bằng năm tháng.

Đình làng Thanh Trì

Ở đó có dấu chân của ông bà.

Có tiếng gọi của cha mẹ.

Có những buổi trưa trẻ con chạy chân đất ngoài sân.

Có những ngày mưa cả làng ngập trong mùi đất ướt.

Có những buổi sáng người lớn thức dậy từ rất sớm để chuẩn bị công việc.

Và có những gian bếp đỏ lửa.

Hơi nước bốc lên từ nồi tráng bánh.

Những lá bánh trắng mỏng lần lượt được lấy ra.

Một chút hành phi.

Một chút nước chấm.

Một tiếng gọi nhau í ới.

Những điều ấy nhỏ bé đến mức khi đang có, chẳng ai nghĩ mình phải giữ.

Cho đến khi có nguy cơ mất đi.

Dự án Sun Group 

Lúc ấy mới hiểu:

Hóa ra những điều bình thường nhất lại chính là những điều khiến người ta nhớ quê nhất.

Tôi sợ nhất không phải là mất một mảnh đất

Nếu hỏi điều gì khiến người làm nghề bánh cuốn buồn nhất, có lẽ không phải chỉ là chuyện phải rời khỏi một nơi chốn.

Mà là câu hỏi:

Rời khỏi đây rồi, nghề sẽ đi về đâu?

Một nghề truyền thống đâu chỉ nằm trong cái tên.

Không phải cứ còn bán bánh cuốn là nghề vẫn còn nguyên vẹn.

Nghề nằm trong bàn tay người tráng bánh.

Nằm trong cách người thợ nhìn bột.

Nằm trong cảm giác về độ nóng của nồi hơi.

Nằm trong động tác dàn bột thật nhanh trên mặt vải.

Nằm trong kinh nghiệm biết khi nào bánh vừa chín tới.

Những điều ấy không phải lúc nào cũng có thể viết thành một công thức.

Có những bí quyết người mẹ truyền cho con.

Có những kinh nghiệm người cha truyền cho con.

Có những người thợ già chỉ cần nhìn một mẻ bánh là biết bột hôm nay có vấn đề gì.

Và rồi người trẻ đứng bên cạnh, học từng chút một.

Nghề cứ thế mà truyền từ đời này sang đời khác.

Nhưng nếu không còn không gian để làm nghề thì sao?

Nếu những gian bếp tráng bánh không còn?

Nếu những người làm nghề phải đi nơi khác để mưu sinh?

Nếu thế hệ trẻ không còn nhìn thấy cha mẹ, ông bà làm bánh mỗi ngày?

Liệu họ còn muốn học nghề?

Nghề có thể mất đi rất lặng lẽ

Tôi nghĩ nghề truyền thống không biến mất trong một ngày.

Nó biến mất từng chút một.

Hôm nay một người bỏ nghề.

Ngày mai một người khác đi làm việc khác.

Một người thợ già không còn đủ sức tráng bánh.

Một đứa trẻ lớn lên nhưng không muốn nối nghiệp.

Một gian bếp đóng cửa.

Một chiếc nồi tráng bánh không còn đỏ lửa.

Rồi một buổi sáng nào đó, người ta chợt nhận ra:

Không còn mấy ai biết làm bánh như ngày trước nữa.

Đó mới là điều khiến chúng tôi sợ.

Bởi một tòa nhà có thể xây lại.

Một con đường có thể mở rộng.

Một khu phố có thể thay đổi.

Nhưng một nghề truyền thống mất đi thì không dễ gì gọi lại được.

Chúng tôi hiểu sự phát triển

Chúng tôi không phải những người không hiểu sự thay đổi của thời đại.

Chúng tôi hiểu quê hương cần những con đường mới.

Hiểu cuộc sống cần những công trình mới.

Hiểu kinh tế cần phát triển.

Hiểu rằng mỗi vùng đất đều có thể bước sang một trang mới.

Nhưng chúng tôi chỉ mong trong câu chuyện phát triển ấy, người ta đừng quên câu chuyện của những người đã sống ở đây.

Đừng chỉ nhìn thấy đất.

Hãy nhìn thấy người.

Đừng chỉ nhìn thấy những công trình tương lai.

Hãy nhìn thấy những gì đã tồn tại trước đó.

Một làng nghề không chỉ có nhà cửa.

Một làng nghề còn có ký ức.

Có nghề.

Có người.

Có những câu chuyện được truyền bằng lời nói, bằng đôi tay và bằng những buổi sáng lặp đi lặp lại suốt hàng chục năm.

Có những thứ không thể mang đi bằng một chuyến xe

Nếu một ngày phải rời quê, chúng tôi có thể mang theo quần áo.

Có thể mang theo bàn ghế.

Có thể mang theo những vật dụng trong nhà.

Có thể dựng một căn nhà mới.

Nhưng liệu có thể mang theo nguyên vẹn mùi của gian bếp cũ?

Có thể mang theo tiếng gọi nhau của những buổi sáng làng quê?

Có thể mang theo con đường mà ngày bé mình đã chạy chân đất?

Có thể mang theo cảm giác đứng bên nồi bánh, chờ người thợ nhấc lên một lá bánh vừa chín?

Có những thứ không thể đóng gói.

Không thể chuyển địa chỉ.

Không thể định giá.

Bởi nó nằm trong ký ức.

Và tôi thương nhất những người thợ già

Có những người đã dành gần cả cuộc đời cho nghề.

Đôi bàn tay họ không còn nhanh như trước.

Đôi mắt cũng không còn tinh như ngày trẻ.

Nhưng khi đứng trước nồi bánh, họ vẫn biết phải làm gì.

Một muôi bột.

Một động tác dàn.

Một khoảng thời gian chờ.

Một lần nhấc bánh.

Tất cả gần như đã trở thành phản xạ.

Họ không cần nhìn đồng hồ.

Không cần đọc công thức.

Đôi tay đã nhớ thay cho trí nhớ.

Tôi chỉ sợ một ngày những đôi tay ấy không còn có chỗ để làm nghề.

Và những điều họ biết sẽ biến mất cùng họ.

Nếu làng thay đổi, xin đừng để nghề biến mất

Chúng tôi không mong quê hương đứng yên.

Chúng tôi chỉ mong trong sự thay đổi ấy vẫn có một chỗ cho những giá trị cũ được tiếp tục sống.

Nếu có thể giữ lại một không gian cho nghề.

Nếu có thể có một nơi để những người thợ tiếp tục tráng bánh.

Nếu có thể để trẻ con trong làng vẫn được nhìn thấy ông bà, cha mẹ làm bánh.

Nếu có thể để khách phương xa vẫn biết rằng nơi đây từng có một nghề bánh cuốn được truyền qua nhiều thế hệ.

Thì đó không chỉ là giữ một nghề.

Đó là giữ linh hồn của một vùng đất.

Bánh cuốn không chỉ là một món ăn

Có người nhìn một đĩa bánh cuốn và chỉ thấy:

Một lớp bánh trắng.

Một ít hành phi.

Một miếng chả.

Một bát nước chấm.

Nhưng với người làng nghề, phía sau đĩa bánh ấy là cả một câu chuyện.

Là hạt gạo.

Là nồi hơi.

Là tấm vải tráng bánh.

Là đôi tay người thợ.

Là những buổi sáng thức dậy khi nhiều người còn đang ngủ.

Là những người cha, người mẹ đã nuôi con bằng nghề.

Là những đứa trẻ lớn lên bên mùi bánh nóng.

Và là ký ức của một làng.

Vì thế, mất đi nghề bánh cuốn không đơn giản là mất một món ăn.

Mà có thể là mất đi một phần câu chuyện của chính quê hương mình.

Tôi chỉ mong một ngày mai, vẫn còn nghe tiếng gọi: “Bánh vừa tráng xong đây!”

Tôi mong những đứa trẻ của làng sau này vẫn có thể đứng bên nồi bánh.

Vẫn nhìn thấy một lá bánh mỏng tang được tráng trên mặt vải.

Vẫn nghe tiếng người thợ gọi nhau.

Vẫn được ăn một đĩa bánh cuốn do chính những người trong làng làm.

Vẫn biết rằng ông bà mình từng làm nghề này.

Vẫn tự hào khi nói:

“Đây là bánh cuốn quê tôi.”

Bởi quê hương thay đổi là điều không thể tránh khỏi.

Nhưng xin đừng để sự thay đổi khiến chúng ta chỉ còn có thể kể về làng nghề bằng những câu chuyện trong quá khứ.

Đừng để một ngày con cháu hỏi:

“Ngày trước quê mình có nghề bánh cuốn thật à?”

mà chúng ta chỉ biết trả lời:

“Ừ, ngày xưa có...”

Tôi không muốn câu chuyện về Bánh cuốn Thanh Trì chỉ còn bắt đầu bằng hai chữ “ngày xưa”.

Tôi muốn hôm nay vẫn có người tráng bánh.

Ngày mai vẫn có người học nghề.

Và nhiều năm sau nữa, vẫn có một thế hệ đứng bên nồi bánh, tiếp tục công việc mà cha ông đã làm.

Bởi giữ một làng nghề không chỉ là giữ một nghề kiếm sống.

Đó là giữ ký ức của quê hương.

Giữ một phần căn cước của người làng.

Và với chúng tôi, giữ Bánh cuốn Thanh Trì cũng chính là giữ lại một phần nơi mình đã sinh ra, lớn lên và thuộc về.

Thông tin chi tiết xin liên hệ:

Bánh cuốn Thanh Trì Hà Nội LuxFood
Địa chỉ: Đình làng Thanh Trì, phường Vĩnh Hưng, Hà Nội
Điện thoại / Zalo: 0896322888 / 0988425684
Email: banhcuonngonhanoi@gmail.com
Website: https://banhcuonthanhtri.vn